Notatka ze spotkania w Urzędzie Miasta Gorzowa Wielkopolskiego

W dniu 7 września 2020 roku, na zaproszenie Urzędu Miasta, odbyło się spotkanie, którego głównym założeniem było omówienie możliwości współpracy i wykorzystania kapitału społecznego podczas prac nad nową „Strategią rozwoju Miasta Gorzowa Wielkopolskiego 2030”. W spotkaniu uczestniczyli ze strony Miasta: Wiceprezydenci P. Jacek Szymankiewicz i P. Agnieszka Surmacz oraz P. Iwona Olek – Dyrektor Wydziału Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych i Programowania Strategicznego i Dr hab. Katarzyna Cheba – członkini zespołu ewaluacyjnego ds. Strategii Gorzowa oraz Stowarzyszenia Lubuska Sieć Innowacji, zaś ze strony Stowarzyszenia Lubuska Sieć Innowacji, która zainicjowała projekt Gorzów2050: P. Piotr Gramza oraz P. Sylwia Łopato-Szafratowicz.

Spotkanie otworzył Wiceprezydent Jacek Szymankiewicz, który docenił zaangażowanie Stowarzyszenia w zakresie propagowania informacji o pracach nad strategią i dostrzegł dotychczasową aktywność w postaci strony gorzow2050.pl, spotkań które zorganizowało Stowarzyszenie oraz próby dotarcia do mieszkańców w postaci artykułów na portalach internetowych. Zadeklarował chęć wykorzystania aktywności projektu Gorzów2050 i dzielenia się wszelkimi informacjami dotyczącymi postępu prac na Strategią oraz zapytał, jakie uwagi i komentarze do prac prowadzonych przez Miasto ma Stowarzyszenie oraz uczestnicy Projektu Gorzów2050 spoza Stowarzyszenia.

Piotr Gramza omówił uwagi dotyczące samego procesu powstawania Strategii oraz postulaty wynikające z dotychczasowych spotkań, które mogą pozytywnie wpłynąć na przebieg i efekty prac. Są to:

  • Maksymalne uspołecznienie procesu tworzenia Strategii, szerokie nagłośnienie w mediach i zaproszenie wszystkich chętnych (mieszkańców i instytucji działających w Mieście) do udziału w pracach i zgłaszanie swoich pomysłów i uwag. Jak największe wykorzystanie potencjału intelektualnego mieszkańców Gorzowa oraz osób, które już z niego wyjechały, ale nadal czują się związane emocjonalnie i rodzinnie z Miastem. Deklarujemy udostępnienie własnych kanałów komunikacji w celu rozpowszechniania informacji o postępie prac nad Strategią i raportowanie osiągniętych rezultatów „on-line”.
  • Podzielenie prac nad strategią na dwie części: analiza SWOT („zdjęcie” stanu Gorzowa na koniec 2020 roku w porównaniu z innymi podobnymi ośrodkami) oraz opracowanie celów strategicznych, wizji i misji. Po zakończeniu każdej części powinna odbyć się szeroka dyskusja wyników częściowych przed ich zatwierdzeniem. Mieszkańcy powinni w jak największym stopniu utożsamiać się z wynikami prac.
  • Analiza SWOT, a szczególnie wyznaczanie silnych i słabych stron, powinna zostać wykonana w oparciu o rzeczywiste dane statystyczne (obiektywne), które będą pozycjonowały Gorzów w zakresie różnych parametrów na tle innych miast na prawach powiatu (miejsce w rankingu wyznaczy, czy jest to silna, słaba, czy neutralna strona). Jako przykład takiej analizy załączono Statystyczne Vademecum Samorządowca z roku 2019 dla Miasta Gorzów Wielkopolski.
  • W ramach analizy SWOT nastąpi skorelowanie silnych i słabych stron z szansami i ryzykami na kolejne 10 i 30 lat. Korelacja powinna mieć charakter jak najbardziej wymierny, pokazujący, czy nie istnieje ryzyko dewaluacji silnych stron lub dalszego osłabiania stron, które już dzisiaj są słabe.
  • Cele strategiczne powinny wynikać z bazy, która będzie fundamentem do budowy strategii. Cele strategiczne powinny wynikać z połączenia oczekiwań (wizji) miasta za 10 i 30 lat oraz SWOT.
  • Strategia powinna zostać podzielona na elementy operacyjne do roku 2030 wraz z ich szczegółowym harmonogramem rzeczowo-finansowym.
  • Cele strategiczne zarówno do roku 2030 jak i 2050 powinny zostać konkretnie opisane, wskaźnikami, które będzie można monitorować „on-line” na ogólnodostępnej platformie informatycznej.
  • Strategia do roku 2030 powinna zostać w ciągu kolejnego roku rozszerzona do roku 2050. Pozwoli to na zaplanowanie rzeczywistych i osiągalnych zmian w Mieście, pozwalających
    na przygotowanie go do funkcjonowania i rozwoju w przyszłości. Na przykład umożliwi przygotowanie Gorzowa dla dzieci, które przyjdą na świat w roku 2030, a które w roku 2050, kiedy będą wchodziły w dorosłość, podejmą decyzję, czy w Gorzowie warto spędzić dorosłe życie, czy też lepiej z niego wyjechać!

Powyższe propozycje zostały przekazane na ręce Pani Dyrektor Iwony Olek do dalszej analizy i rozpatrzenia możliwości ich wdrożenia.

Pani Iwona Olek przekazała informację, że finalizowany jest właśnie projekt diagnozy do Strategii Miasta, która poprzedzona została wnikliwą i rzetelną analizą dokumentów wewnętrznych i zewnętrznych, przeprowadzoną przez wyłoniony do realizacji tego zadania zespół ekspertów oraz spotkaniami warsztatowymi w trzech obszarach: gospodarczym, społecznym i środowiskowym z udziałem przedstawicieli różnych środowisk: nauki, biznesu, samorządu, kultury, organizacji pozarządowych itp. Jest to pierwszy z etapów procesu powstawania strategii miasta, po którym nastąpi etap szerokich konsultacji społecznych. Etap diagnostyczny w ocenie władz Miasta jest najważniejszy, gdyż jest punktem wyjścia do opracowania kolejnych elementów strategii, w tym analizy SWOT oraz opracowania celów strategicznych, misji i wizji. Jednym z dokumentów analizowanych w ramach diagnozy jest poprzednia Strategia Zrównoważonego Rozwoju Miasta na lata 2010–2020, która będzie uwzględniana przy opracowywaniu aktualnego dokumentu.

W trakcie spotkania poruszona została kwestia analizy SWOT i potrzeby obiektywnego wskazania mocnych i słabych stron, które stałyby się fundamentem nowej Strategii Miasta. Wskazano, że dla celów sporządzenia diagnozy opracowano dane wstępne dla Gorzowa na podstawie danych statystycznych i analizy desk research. Wkrótce będzie można zapoznać się z opracowaniem.

W kolejnym kroku powstanie analiza SWOT, która w oparciu o diagnozę będzie stanowiła zestawienie silnych i słabych stron Gorzowa oraz zebrane szanse i zagrożenia na przyszłość.

Piotr Gramza zwrócił uwagę, że jest niezmiernie ważne, aby analiza SWOT nie była obarczona emocjonalnym podejściem i jedynie naszymi wyobrażeniami, ale oparta o obiektywne dane, które wskażą, w jakich obszarach Gorzów ma się czym chwalić i budować na nich przyszłość Miasta, a jakie elementy są słabe. Jako przykład takiego pozycjonowania Miasta na tle innych podobnych ośrodków wskazał Vademecum Samorządowca z roku 2019. Warto również, jego zdaniem, powiązać słabe i silne strony z ogólnopolskimi i ogólnoświatowymi trendami, szansami i zagrożeniami, żeby wiedzieć, które z silnych stron się zdewaluują w przyszłości, a które słabe strony będą nam w dużym stopniu przeszkadzać i ograniczać w rozwoju.

Wskaźniki służące do monitorowania osiągnięć w realizacji strategii powinny zostać tak zdefiniowane, żeby można je było prezentować w trybie on-line. W taki sposób, żeby każdy mieszkaniec miał codzienny dostęp do efektów prac nad wytyczoną strategią. Dzisiejsza technologia pozwala na takie działania, które zwiększą wiarygodność planów i działań strategicznych wśród mieszkańców Miasta i spowodują większe utożsamianie się z tymi celami.

Jednym z tematów rozważań było przedłużenie horyzontu Strategii do roku 2050, co w opinii Gospodarzy oraz zespołu ewaluacyjnego jest bardzo trudne z dwóch względów – poza formalnymi, narzuconymi przez przepisy ogólne, zdaniem Władz Miasta i ekspertów zewnętrznych oceniających prace nad strategią, predykcja do 2050, szczególnie jej elementy wykonawcze i operacyjne byłyby nieprecyzyjne i opierałaby się na przypuszczeniach, a nie faktach.

10-letni horyzont czasowy, który przyjęty został jako docelowy przy formułowaniu zapisów Strategii Rozwoju Gorzowa Wielkopolskiego jest przez ekspertów z zakresu zarządzania strategicznego określany jako horyzont długookresowy. W dzisiejszych uwarunkowaniach rozwoju społeczno-gospodarczego, dynamicznie zmieniającym się otoczeniu zewnętrznym wydłużanie go jest nieuzasadnione. Horyzont 2030 roku jest na tyle odległy, że wymusza formułowanie misji, wizji i celów strategicznych w oderwaniu od obecnych problemów miasta. Daje on jednak możliwość zoperacjonalizowania celów strategicznych poprzez opracowanie wskaźników i ich wartości docelowych, które na etapie monitorowania postępów w realizacji strategii będą sprawdzane. Wydłużanie tego horyzontu np. do roku 2050 sprawi, że ustalone kierunki rozwoju miasta, siłą rzeczy, staną się mało konkretne. Prognozowanie rozwoju miasta z tak długą perspektywą czasową odbywa się najczęściej w sposób wariantowy np. w oparciu o scenariusze rozwoju miasta, metody typu foresight. Strategia powinna być dla miasta swego rodzaju drogowskazem, dokumentem operacyjnym, który jasno wskaże dalsze kierunki rozwoju miasta wraz z systemem skutecznego weryfikowania postępów w ich realizacji. 

Zostaną jednak uwzględnione w dokumencie prognozy do 2050 r., o czym zapewniali również wykonawcy strategii podczas spotkań warsztatowych.

Piotr Gramza zaproponował, żeby opracowując obecną Strategię, uwzględnić takie elementy, które ułatwią w przyszłości jej aktualizację do roku 2050.

Omówiono również uwzględnienie w Strategii elementów wynikających z Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego. Pani Dyrektor Iwona Olek przekazała, że wkrótce równolegle rozpoczną się prace nad strategią ponadlokalną. Do MOF poza Gorzowem należą Lubiszyn, Deszczno, Kłodawa, Santok, Bogdaniec, a dołączą również Strzelce Krajeńskie.

Na pytanie, czy wspólne przedsięwzięcia i utrzymanie infrastruktury, z której także korzystają gminy będą również uwzględnione w solidarnym budżetowaniu tych projektów z budżetów członków Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego (jednak nie tylko tych wynikających z dofinansowań unijnych), Pan Jacek Szymankiewicz, odparł, że jest to zadanie trudne do osiągnięcia, gdyż każda gmina samodzielnie decyduje o przeznaczeniu środków z budżetu. Niemniej jednak cały czas rozwijana jest współpraca z sąsiednimi gminami w różnych obszarach, przy uwzględnieniu interesów wszystkich partnerów w MOF GW.

Piotr Gramza poprosił, żeby podjąć takie rozmowy, ponieważ wspólna strategia dla MOF oznacza wspólne korzyści i powinna być wspólnie finansowana.

Kwestie czytelnego i obiektywnego modelu budżetowania realizacji celów strategicznych również powinny być szczegółowo uwzględnione w wypracowanej Strategii rozwoju Miasta.

Pan prezydent J. Szymankiewicz zapewnił, że Gospodarze spotkania są otwarci na współpracę i chętnie podzielą się informacjami na temat założeń, etapów i opisów poszczególnych działań, także tych prowadzonych w ramach wewnętrznych zespołów urzędu. Wskazał, że uczestników projektu Gorzów2050 uznaje za ważnego partnera do współpracy i zachęca do wymiany informacji i doświadczeń.

Piotr Gramza zaproponował, aby informacje o postępach prac były przesyłane na adres Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. i następnie upowszechniane za pośrednictwem kanałów komunikacyjnych uczestników Projektu Gorzów2050.

Pan Prezydent zachęcił również do bieżących kontaktów w przypadku jakichkolwiek pytań i śledzenia informacji umieszczanych na miejskich stronach internetowych.

Na tym spotkanie zakończono.

© 2020 Gorzów2050. Wszelkie prawa zastrzeżone.